Hizi ndizo chanjo ambazo watoto na watu wazima wanapaswa kupata
Hata wazee zaidi ya miaka 60 wanapaswa kupata chanjo ili kupata kinga dhidi ya magonjwa mengi.
• Kwa ujumla, Ratiba ya Kitaifa ya Chanjo na ratiba ya IAP (Indian Academy of Paediatrics) hufuatwa kwa ajili ya chanjo ya watoto kuanzia kuzaliwa hadi umri wa miaka kumi.
• Kuna chanjo zinazotolewa ndani ya saa 24 baada ya kuzaliwa kwa chanjo zinazotolewa kabla ya umri wa miaka 10.
• Chanjo ya BCG hutolewa kuzuia Kifua Kikuu (TB). Kila mtu hupata TB wakati fulani maishani. Chanjo hii itaizuia kuwa mbaya zaidi wakati hilo litatokea.
Je! watoto wako wamechanjwa? Usisahau kupata chanjo. Mara kwa mara huwa tunasikia maneno kama haya. Lakini siku zote huwa tunafikiria chanjo kwa watoto, ila je, unajua kwamba watu wazima pia wanapaswa kupewa chanjo?
Hizi ni pamoja na chanjo ambazo wasichana wanapaswa kupewa kabla ya ndoa.
Hata wazee zaidi ya miaka 60 wanapaswa kupata chanjo ili kupata kinga dhidi ya magonjwa mengi.
Dk. Vemuri Priyanka kutoka Visakhapatnam alitoa maelezo ya chanjo.
Je! ni chanjo gani zinapaswa kutolewa kwa watoto?
Kwa ujumla, Ratiba ya Kitaifa ya Chanjo na ratiba ya IAP (Indian Academy of Paediatrics) hufuatwa kwa ajili ya chanjo ya watoto kuanzia kuzaliwa hadi umri wa miaka kumi.
Kulingana na hilo, daktari wa watoto Dk. Vemuri Priyanka alielezea ni chanjo gani inapaswa kutolewa kwa watoto katika umri gani.
Kuna chanjo zinazotolewa ndani ya saa 24 baada ya kuzaliwa kwa chanjo zinazotolewa kabla ya umri wa miaka 10.
Kiwango cha sifuri ya matone ya polio hutolewa kwa watoto wachanga waliozaliwa siku yao ya kuzaliwa. Wanapewa chanjo ya ECG. Chanjo ya hepatitis B itatolewa. Hizi ni chanjo ambazo hutolewa kwa watoto wote katika nchi zote duniani. Matone ya polio hutolewa kuzuia ugonjwa wa polio.
Chanjo ya BCG hutolewa kuzuia Kifua Kikuu (TB). Kila mtu hupata TB wakati fulani maishani. Chanjo hii itaizuia kuwa mbaya zaidi wakati hilo litatokea. Ndiyo maana wengi wetu hata hatujui kwamba tulipata TB na kwamba tumeshapata.
Chanjo ya Varicella hutumiwa kuzuia tetekuwanga. Mtu yeyote wa umri wowote anaweza kupata chanjo ya tetekuwanga. Watoto wanapaswa kuchukua dozi mbili. Dozi ya 1 katika miezi 15 na dozi ya 2 katika miezi 18 hadi 21.
Kwa diphtheria, pepopunda na kifaduro inayosababishwa na bakteria, dozi tano za chanjo ya DTAP zinafaa kutolewa. Dozi ya kwanza hutolewa kwa miezi miwili na ya pili baada ya miezi minne. Kisha dozi moja hutolewa katika umri wa miezi 6, nyingine katika miezi 15 hadi 18, na dozi nyingine katika umri wa miaka 4 hadi 6.
Dozi tatu au nne za chanjo ya 'Haemophilus influenzae aina B' hutolewa ili kuzuia maambukizi ya VVU. Dozi ya kwanza hutolewa katika umri wa miezi miwili, dozi ya pili katika umri wa miezi minne na dozi ya tatu katika umri wa miezi sita ikiwa inahitajika. Dozi ya mwisho hutolewa kati ya umri wa miezi 12-15.
Dozi mbili za chanjo ya hepatitis A hutolewa. Dozi ya kwanza katika umri wa mwaka mmoja na dozi ya pili hutolewa kati ya umri wa miezi 6 na 18.
Chanjo ya hepatitis B hutolewa kwa dozi tatu au nne. Dozi ya kwanza hutolewa wakati mtoto anazaliwa, na dozi ya pili hutolewa kati ya mwezi 1 na 2. Dozi ya tatu hutolewa katika umri wa miezi minne na dozi ya mwisho hutolewa kati ya umri wa miezi 6 na 18.
Kwa Surua na Rubela
Chanjo ya (mafua) inahitajika kwa watoto wenye umri wa miezi sita hadi wazee wenye umri wa miaka 60.
Watoto chini ya umri wa miaka tisa wanapaswa kupewa dozi mbili. Lakini mtoto anapaswa kumuuliza daktari ikiwa dozi ya pili ni muhimu.
Chanjo za IPV huzuia polio. Watoto hupewa dozi nne za chanjo hii ya polio. Dozi ya kwanza hutolewa kwa miezi miwili, ya pili kwa miezi minne, ya tatu kati ya miezi 6-18, na ya nne kati ya miaka 4-6.
Dozi mbili za chanjo ya MMR ya surua, mabusha na rubela (MMR) inahitajika chini ya Ratiba ya Kitaifa ya Chanjo. Dozi ya kwanza hutolewa kati ya miezi 12-15. Dozi ya pili hutolewa kati ya umri wa miaka 4-6.
Chanjo ya encephalitis ya Kijapani pia inatolewa katika majimbo ambayo ugonjwa wa encephalitis umeenea. Encephalitis ya Kijapani husababisha homa ya ubongo. Ili kuzuia hili, dozi moja ya chanjo hutolewa katika umri wa miezi 9-12 na dozi ya pili katika umri wa miezi 16-24.
Chanjo ambayo unapewa kama ulikosa kupewa kwa wakati
Pata chanjo Kulingana na Ratiba ya Kitaifa ya Chanjo, kila chanjo inapaswa kutekelezwa kwa wakati maalum.
Lakini Dk. Priyanka alisema kama hawataweza kupata chanjo kwa wakati, kutakuwa na chanjo ambazo mtu anaweza kupata ikiwa pengine alikosa kupewa kwa wakati stahiki.
Wahusika hutakiwa kuwasiliana na madaktari wao kwanza na kupewa chanjo hizi kulingana na maagizo.
Sio tu kwa watoto, bali pia kwa watu wazima: Sravanti
Tunapozeeka, mfumo wetu wa kinga hupungua, na kutufanya tuwe na magonjwa mbalimbali.
Kwa hiyo watu wazima pia wanahitaji kupata chanjo.
Mganga Mkuu Dk. T. alisema pamoja na kwamba baadhi ni lazima, nyingine zinapaswa kutolewa kulingana na hali ya afya ya mhusika.
Dr. Sravanti anasema nini kuhusu chanjo kwa wazee...
Chanjo ya mafua: Dozi moja ya chanjo ya mafua ambayo haijaamilishwa inapaswa kuchukuliwa kila mwaka ili kujikinga na virusi vya mafua, ambayo ina maana ni kuzuia mafua ya mara kwa mara na kikohozi.
Lakini kila mwaka inabadilika. Lazima upate iliyotolewa mwaka huo. Watu wenye magonjwa sugu pamoja na wahudumu wa afya, walimu na wanafunzi wanaosafiri kwa vikundi wanapaswa kupata chanjo hii.
Chanjo ya Human Papilloma virus (HPV): Wasichana na wavulana walio na umri wa zaidi ya miaka 10 wanapaswa pia kupata ili kujikinga na saratani ya mlango wa kizazi. Chanjo hii inapaswa kuchukuliwa kabla ya kujamiiana au ndoa. Vinginevyo haitakuwa na faida nyingi wakati mwingine. Kawaida chanjo hutolewa kwa dozi 3 kwa muda wa miezi 6. Virusi vya papilloma ya binadamu husababisha saratani ya shingo ya kizazi kwa wanawake. Kuna aina mbili za chanjo hii, Cervarical na Gardasil.
Tdap (Tdap), Td (Td): Chanjo hii inapaswa kutolewa ili kuzuia pepopunda, diphtheria, (kifaduro). Kwa kawaida tunaita sindano hii ya TT. TeaDop inatolewa kwa kila mtu. Dozi moja inaweza kuchukuliwa hata baada ya miaka 18 ikiwa haijatolewa. Watu wazima wenye umri wa miaka 18 hadi 64 ambao wamekamilisha ratiba ya msingi ya chanjo wanapaswa kupokea dozi ya nyongeza ya TD kila baada ya miaka 10.
Chanjo ya homa ya ini: Chanjo ya homa ya ini hulinda dhidi ya virusi vya homa ya ini vinavyosababisha ugonjwa wa ini. Tunachosikia zaidi ni chanjo ya Hepatitis B. Maambukizi ya virusi vya Hepatitis B inaweza kusababisha ugonjwa wa cirrhosis na saratani ya ini. Inatolewa kwanza kabla ya kuambukizwa na virusi hivi.
Baadhi ya chanjo zaidi: Chanjo ya MMR inaweza kuchukuliwa na watoto pamoja na watu wenye umri wa kati ya miaka 19 na 60 ili kujikinga na magonjwa ya surua, mabusha na rubela. Chanjo ya pneumococcal inapaswa kutolewa ili kujikinga dhidi ya nimonia. Inachukuliwa kwa njia mbili.
Wale ambao ni zaidi ya umri wa miaka 65 hawawezi kuvumilia pneumonia. Ndiyo maana wanapaswa kupata chanjo hii kwa ajili ya ulinzi. Pia, watu walio chini ya umri wa miaka 65 ambao wana matatizo ya kisukari, ini na moyo wanapaswa pia kupata chanjo hii ili kuzuia nimonia.
Dk Sravanti alisema kuwa kuna chanjo nyingi ambazo hata wazee wanapaswa kupata.
Je, watu wazima wanaweza kupata chanjo ambazo hawakupata wakiwa watoto?
Wengine hukosa chanjo wakiwa watoto. Watu wengi pia wana shaka ikiwa chanjo hizo zinaweza kutolewa wakiwa watu wazima. Dk Priyanka alisema hivi kuhusiana na hili .... Chanjo ambazo hazikutolewa utotoni hazihitajiki kwa kila mtu katika utu uzima.
Wale ambao hawajapata chanjo ya tetekuwanga wakiwa na umri wa miaka miwili wanapewa chanjo ya tetekuwanga hadi umri wa miaka 12.