Picha ya angani inaonyesha mandhari ya Chengdu Science City karibu na Ziwa Xinglong katika Eneo Jipya la Tianfu, mkoa wa Sichuan kusini-magharibi mwa China, 2025. (Wang Xi/Xinhua)
Zhou Xiangji, Mtafiti Mwandamizi, Taasisi ya Xinhua
Kushughulikia ipasavyo uhusiano kati ya maendeleo na uhifadhi ni changamoto kubwa ya kimataifa na suala endelevu linaloikabili jamii ya binadamu katika safari yake ya maendeleo.
Zaidi ya miaka kumi iliyopita, majira ya vuli yalipogeuka kuwa baridi, ukungu mzito wa viwango tofauti ulitanda katika sehemu za China, hali iliyofanya vifaa vya kusafisha hewa kuwa hitaji la lazima katika familia nyingi za mijini. Hata hivyo, katika miaka ya hivi karibuni, vifaa hivyo vimekuwa mapambo tu katika nyumba nyingi za Wachina.
Sun Jie, mkazi wa jiji la Chengdu katika mkoa wa Sichuan kusini-magharibi mwa China, alisema hajatumia kifaa chake cha kusafisha hewa nyumbani kwa angalau miaka mitano. “Hata kama hali ya hewa hubadilika mara kwa mara, sijawahi kufikiria kutumia kifaa cha kusafisha hewa. Ubora wa hewa umeboreshwa bila hata kutambua,” alisema. Huko Chengdu, taswira iliyoelezwa na mshairi wa Nasaba ya Tang, Du Fu—“Madirisha yanapamba theluji ya milele ya Milima ya Magharibi”—imekuwa halisi, faida ya kila siku ya kimazingira kwa wakazi wake. Siku nyingi zenye anga safi, wakazi wanaweza kufungua madirisha yao na kuona milima yenye vilele vilivyofunikwa na theluji kwa mbali.
Sio tu kwamba ubora wa hewa umeboreshwa katika miji ya kusini-magharibi mwa China; kote nchini, viwango vya wastani vya PM2.5 katika miji mikubwa vimepungua kwa kiasi kikubwa katika miaka ya hivi karibuni. Tarehe 21 Novemba 2025, Taasisi ya Xinhua ilitoa ripoti ya think tank yenye kichwa Kushirikiana Kusonga Kuelekea Uboreshaji wa Kisasa Rafiki kwa Mazingira—Mchango wa Kitharia na Uongozi wa Kivitendo wa Mawazo ya Xi Jinping juu ya Ustaarabu wa Ikolojia kwa Maendeleo Endelevu ya Dunia, ambayo ilibainisha kuwa China ni nchi ya kwanza inayoendelea duniani kushughulikia kikamilifu na kudhibiti uchafuzi wa PM2.5, na pia nchi yenye maendeleo ya haraka zaidi duniani katika udhibiti wa uchafuzi wa hewa. Kufikia mwisho wa 2024, viwango vya PM2.5 katika miji ya China ya ngazi ya mkoa (prefecture-level) na juu yake vilishuka hadi mikrogramu 29.3 kwa kila mita ya ujazo, punguzo la karibu asilimia 56 ikilinganishwa na muongo mmoja uliopita.
Uboreshaji thabiti wa ubora wa hewa mijini nchini China ni kielelezo kidogo cha maendeleo ya China katika usimamizi wa ikolojia na mazingira. Kwa zaidi ya muongo mmoja, kutokana na juhudi zake kubwa katika maendeleo ya ikolojia, anga za China zimekuwa za buluu zaidi, milima ya kijani zaidi, maji yamekuwa safi, na mazingira ya nchi yamekuwa mazuri zaidi.
Ikiwa na idadi ya watu bilioni 1.4, China inakabiliwa na shinikizo la kukuza maendeleo bora ya uchumi na hitaji la usimamizi sahihi wa ikolojia—jukumu gumu ambalo pia ni changamoto ya kiwango cha kimataifa.
Kama nchi kubwa zaidi inayoendelea duniani, China lazima idumishe ukuaji wa muda mrefu wa uchumi ili kukabiliana na changamoto nyingi za ndani inazokumbana nazo. Hata hivyo, kufuata maendeleo ya kiuchumi kupitia unyonyaji wa kupita kiasi wa rasilimali bila kuzingatia uwezo wa mazingira kubeba mzigo kungepelekea matatizo ya ikolojia na mazingira.
Uongozi wa China unaangalia masuala ya ikolojia kwa mtazamo wa juu wa kupanda na kushuka kwa ustaarabu, ukisisitiza kuwa “ustawi wa ikolojia husababisha ustawi wa ustaarabu, ilhali kudorora kwa ikolojia husababisha kudorora kwa ustaarabu.” Historia inatoa mafunzo ya kina: ustaarabu nne za kale—Misri, Babeli, India na China—zilianzia katika maeneo yenye misitu minene, maji mengi na ardhi yenye rutuba. Mito ya Yangtze na Yellow iliyoendelea kutiririka ilililea taifa la China na kukuza ustaarabu wake uliotukuka. Kinyume chake, uharibifu wa ikolojia na mazingira—hasa jangwa kali la ardhi—ulisababisha kuporomoka kwa Misri ya kale na Babeli.
China inahimiza uhifadhi katikati ya maendeleo na maendeleo kupitia uhifadhi. Inasisitiza maendeleo ya kijani na yenye hewa kaboni ndogo kama njia ya msingi ya kushughulikia changamoto za ikolojia na mazingira; inaharakisha matumizi ya mbinu za uzalishaji wa kijani na mitindo ya maisha ya kijani ili kuimarisha maendeleo ya ubora wa juu ndani ya uendelevu.
China inakuza uindustrialishaji wa ikolojia na “uikolojiaji” wa viwanda kwa kukuza soko kubwa la bidhaa za ikolojia, na kugeuza kwa kuendelea nguvu za ikolojia kuwa faida za maendeleo. Kupitia mikakati ya kitaifa, nchi imeunda njia ya Kichina ya uboreshaji wa kisasa inayojikita katika kuishi kwa maelewano kati ya binadamu na asili.
Hili linaaminika na timu ya watafiti wa think tank ya China kuwa ni ufunguo wa dhahabu wa kutatua kitendawili cha kimataifa cha “maendeleo dhidi ya uhifadhi”.
Kiwango cha misitu ya China kimezidi asilimia 25, kikichangia robo moja ya maeneo mapya ya kijani yaliyoongezwa duniani. Imejenga mfumo mkubwa zaidi wa usambazaji wa nishati safi duniani, imeanzisha na kuendesha kwa uthabiti soko kubwa zaidi la biashara ya utoaji wa kaboni linalofunika kiasi kikubwa zaidi cha gesi chafu duniani, na kuendeleza mnyororo mkubwa na kamili zaidi wa viwanda vya nishati mpya duniani. China imepata mafanikio makubwa ya kimataifa katika usimamizi wa ikolojia na mabadiliko ya kijani yenye kaboni ndogo.
China imeonyesha mafanikio katika kufuatilia maendeleo ya kiuchumi na uboreshaji wa kisasa huku ikitengeneza mandhari ya maji safi na milima ya kijani, mazingira yake yakilindwa ipasavyo. Kwa nchi nyingine za Kusini mwa Dunia, uzoefu wa China katika maendeleo ya ikolojia unaweza kutoa funzo muhimu.
Kwanza kabisa, ni muhimu kudumisha azma ya kimkakati ya kufuata maendeleo ya kijani na kufikia kujitegemea na kujiimarisha. Nchi nyingi zina hekima yao ya kale ya ikolojia, ambayo inapaswa kuchimbwa kikamilifu na kutumika kulingana na mazingira ya ndani katika kusonga kwa uthabiti kwenye njia ya maendeleo ya kijani. Nchi za Kusini mwa Dunia zinapaswa kudumisha uvumilivu na azma ya kimkakati ya kuimarisha maendeleo ya ikolojia na kuhakikisha mwendelezo wa sera katika usimamizi wa ikolojia na mazingira.
Ufunuo unaotolewa na China ni jinsi dhamira thabiti ya kitaifa inaweza kuunganisha kwa kina dhana za ustaarabu wa ikolojia ndani ya mikakati ya maendeleo ya taifa, na kuzipandikiza ndani ya chembechembe za uboreshaji wa kisasa wa China. Tangu Mkutano wa 18 wa Kitaifa wa Chama cha Kikomunisti cha China (CPC), China imeandika dhana za ustaarabu wa ikolojia katika katiba ya chama na katiba ya taifa, ikizipandisha kutoka dhana tu hadi miongozo ya vitendo kwa chama na nchi nzima, na hivyo kufikia umoja mkubwa wa msimamo wa kisiasa wa chama, dhamira ya taifa la China, na matarajio ya wananchi wa China.
Pili, kuna haja ya kujifunza kutokana na uzoefu mzuri na mafanikio ya maendeleo ya kijani kutoka duniani kote. Mafanikio na uzoefu wa China katika kuendeleza ikolojia—ikiwemo ujenzi wa mifumo ya usimamizi wa mazingira na matumizi ya ubunifu wa kiteknolojia kuwezesha mabadiliko ya kijani kwa kina ya uchumi na jamii ya China—vinatoa msukumo kwa maendeleo endelevu katika nchi rafiki za Kusini mwa Dunia.
Mwisho lakini sio kwa umuhimu mdogo, kuna haja ya dharura ya kuchukua hatua za vitendo kuimarisha ushirikiano wa kimataifa. Nchi za Kusini mwa Dunia zinapaswa kupanua zaidi na kufungua nafasi za soko kwa mabadiliko ya kijani na yenye kaboni ndogo, kuvunja vikwazo vinavyozuia maendeleo ya teknolojia ya kijani, na kudumisha dhana ya mustakabali wa pamoja kwa uhai wote duniani.
Erastus J. O. Mwencha, aliyewahi kuwa Naibu Mwenyekiti wa Tume ya Umoja wa Afrika (AUC) na mjumbe wa Kamati ya Ushauri ya Jukwaa la Ukanda na Njia (Belt and Road Forum) la Ushirikiano wa Kimataifa, alisema katika Mkutano wa Global Panda Partners 2025: Ili kufikia mustakabali endelevu wa pamoja, lazima tuimarishe ushirikiano wa Kusini–Kusini.
Kadiri nchi za Kusini mwa Dunia zinavyosonga kuelekea malengo ya uboreshaji wa kisasa rafiki kwa mazingira, ndivyo inavyokuwa muhimu zaidi kwao kushikana mikono ili kukuza uundaji wa mpangilio mpya wa utawala wa kimataifa unaojikita katika haki, uwajibikaji wa pamoja na ujumuishi. Ni kwa kufanya hivyo tu ndipo zinaweza kuhakikisha mataifa yao yananufaika na ushirikiano wa kimataifa, kufurahia ustawi unaotokana na mtiririko wa kimataifa wa vipengele vya ubunifu wa kijani kupitia manufaa ya pande zote na matokeo ya kushinda-kushinda, na kuingiza msukumo wa kudumu katika maendeleo yao endelevu.
