Kampala, Uganda – Rais wa zamani na mwenye uzoefu Yoweri Museveni amezindua ushindi mkubwa katika uchaguzi wa urais wa 2026, akipata takriban asilimia 72 ya kura zilizopigwa na kuendeleza utawala wake wa karne ya tano.
Mpinzani wake mkubwa, msanii aliyekuwa maarufu kiuchunguzi Bobi Wine, alikusanya asilimia 24 pekee huku akipinga matokeo na kudai kuwa kulikuwa na ulaghai wa wingi.
Taarifa hii ilitolewa na Tume ya Uchaguzi ya Uganda jijini Kampala, ikichochea mchanganyiko wa sherehe na maandamano nchini.
Museveni Apata Ushindi Mkubwa
Rais Museveni, mwenye umri wa miaka 81, amedumu madarakani tangu 1986, akibadilisha katiba mara kadhaa kuondoa kikomo cha umri na muda wa uongozi.
Ushindi huu wa 2026 umedhihirisha tena nguvu zake kisiasa, huku akipita kwa kiwango kikubwa mpinzani wake Bobi Wine.
Wataalamu wa siasa wanasema matokeo haya yanaonyesha shabaha ya wananchi ya kutaka utulivu na uzoefu, lakini pia yanaongeza mgawanyiko kati ya serikali na wapinzani.
Mpinga Ushindi Atoa Malalamiko
Bobi Wine, anayejulikana pia kama Robert Kyagulanyi, amedai kuwa kulikuwa na ulaghai mkubwa wa uchaguzi na kuwaita wafuasi wake kushiriki maandamano.
Malalamiko yake yameibuka baada ya ghasia usiku wa kuchaguliwa kura, ikiwemo mafungu ya kijeshi na polisi kwenye makazi yake.
Wine alithibitisha kupitia mitandao ya kijamii kwamba amekwepa mauaji, lakini mke wake na familia wengine wako gerezani nyumbani.
Polisi wameripoti vifo vya watu saba mjini katikati mwa Uganda baada ya mapigano na wafuasi wa upinzani.
Mbunge Muwanga Kivumbi ameupinga ushahidi huu na kudai kuwa watu 10 waliuawa na vikosi vya usalama ndani ya nyumba yake.
Hata hivyo, hofu ya vurugu kubwa kama ile iliyotokea Tanzania haikuonekana kutokea.
Kupigwa Kati na Zama za Kampeni
Uchaguzi huu ulifanyika wakati wa kukatwa kwa mtandao wa intaneti, hatua iliyosemwa na mamlaka kuwa ni muhimu kuzuia upotoshaji wa taarifa.
Kampeni za Bobi Wine mara kwa mara zilibughuliwa na polisi kutumia gesi ya machozi na risasi, ikisababisha watu kupoteza uhuru na kifo cha angalau mmoja kuthibitishwa.
Vikundi vya haki za binadamu vimekosoa hatua hizi, zikionekana kudhoofisha haki za kiraia. Serikali ya Uganda inasema hatua hizo zilikuwa muhimu kudumisha amani.
Utawala wa Museveni na Ushawishi wa Kanda
Tangu aanze madarakani, Museveni amepokea pongezi kwa kudumisha utulivu wa Uganda na kupeleka wanajeshi kwenye mizozo ya kanda, hasa Somalia. Wamiliki wa hifadhi ya wakimbizi wameridhika na ulinzi wa nchi yao.
Ndani ya nchi, kauli mbiu yake ya kampeni, “Kuhifadhi Mafanikio,” imegusa wananchi waliokiona utawala wake ukiimarisha uchumi na miundombinu.
Uchumi wa Uganda unatarajiwa kuongezeka mwaka huu wa 2026 kutokana na kuzalishwa mafuta ghafi, jambo linaloweza kuongeza ukuaji wa Pato la Taifa.
Makadirio ya Mrithi wa Utawala
Ingawa Museveni ameshinda tena, maswali kuhusu mrithi wake yanaendelea kuibuka. Mwanawe, Muhoozi Kainerugaba, Mkuu wa Jeshi la Uganda, anaaminika kuwa mrithi aliyepewa nafasi, ingawa Museveni amepinga madai hayo.
Katika mahojiano ya hivi karibuni, Rais Museveni alisisitiza kuwa atakuwa madarakani mradi tu ana uwezo, akionyesha kuwa hatagusa madaraka mapema.
Majibu ya Kimataifa
Matokeo haya yamevutia wataalamu wa kimataifa, huku Marekani ikishutumu uchaguzi wa 2021 kuwa haukuwa huru wala wa haki.
Licha ya wasiwasi kuhusu haki za binadamu, Museveni anaendelea kushirikiana na nguvu za Magharibi kutokana na jitihada zake za kudumisha amani kanda ya Afrika Mashariki.
Umoja wa Ulaya na Umoja wa Afrika wametoa wito wa utulivu na kuheshimu taratibu za kisheria.
Njia ya Mbele kwa Uganda
Uganda inakabiliana na changamoto ya kushawishi utulivu na mabadiliko ya kidemokrasia. Ushindi wa tano wa Museveni unaonyesha shabaha ya wananchi lakini pia unakiri changamoto za upinzani chini ya vikwazo.
Wakazi wa kawaida wanaona uchumi, usalama, na huduma za umma kuwa vipaumbele. Wapinzani na mashirika ya kiraia wanaendelea kuhamasisha uwazi, uwajibikaji, na uchaguzi huru.
